Zdjęcie pochodzi ze strony Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” to polskie święto państwowe obchodzone co roku 1 marca, poświęcone pamięci żołnierzy polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, którzy po zakończeniu II wojny światowej kontynuowali walkę o wolną i suwerenną Polskę.
Kim byli „Żołnierze Wyklęci”?
„Żołnierze Wyklęci”, zwani także żołnierzami niezłomnymi, to żołnierze różnych formacji podziemnych, którzy po 1944 r. nie złożyli broni, uznając narzucony Polsce komunistyczny ustrój za obcy i nielegalny. Podjęli oni nierówną walkę z siłami komunistycznymi wspieranymi przez Związek Radziecki. Walka ta trwała do połowy lat 50. XX w. i wiązała się z ogromnymi ofiarami — wielu żołnierzy zginęło, zostali torturowani lub skazywani w pokazowych procesach. Śmierć Józefa Franczaka „Laluś” w 1963 r. uważana jest za symboliczny koniec zbrojnego oporu.
Termin „wyklęci” wiąże się z tym, że przez dziesięciolecia po wojnie byli oni przedstawiani przez władze komunistyczne jako „wrogowie ludu”, bandyci i reakcyjni przestępcy. Ich historia była marginalizowana lub wyśmiewana w oficjalnych przekazach.
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” został ustanowiony w 2011 roku przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Wybór daty 1 marca nie był przypadkowy, ponieważ tego dnia w 1951 r. w areszcie w Warszawie wykonano wyrok śmierci na siedmiu dowódcach Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, organizacji walczącej z komunistyczną władzą.
Dla wielu Polaków pamięć o żołnierzach antykomunistycznego podziemia stanowi symbol niezłomnej walki o wolność, niezależność i suwerenność narodową — cech, które współcześnie są nadal cenione jako fundament wspólnoty i tożsamości narodowej.